Kimyasal Tepkimelerde Enerji-11.sınıf Etkinlik 1.2 Simülasyon
1. NEREDE VE NE ICIN KULLANILIR? Nerede Kullanilir: Laboratuvari, kimyasal maddesi veya deney malzemesi bulunmayan okullarda; akilli tahtada, bilgisayarda veya tabletlerde sanal deney araci olarak kullanilir. Ne Icin Kullanilir: 11. Sinif Kimya dersindeki "Kimyasal Tepkimelerde Enerji" unitesine ait 1.2. Nolu Etkinligi sinif ortaminda gerceklestirmek; maddelerin cozunurken ortama isi verdigini (ekzotermik) veya ortamdan isi aldigini (endotermik) somut olarak gostermek icin kullanilir. 2. NASIL CALISIR? Baslangic Durumu: Ekranda iki adet beher bulunur. Her iki beherin icinde de oda sicakliginda (22 C) 100 mL saf su ve iclerinde daldırılmıs termometreler yer alir. Madde Secimi ve Ekleme: Ogrenci A beherine katisini secer: Sodyum hidroksit (NaOH) Ogrenci B beherine katisini secer: Amonyum klorur (NH4Cl) 5 gram, 10 gram veya 15 gram seceneklerinden birini belirleyip "Kaba Ekle" butonuna basar. Animasyon ve Olcum: Cam baget otomatik olarak cozeltiyi karistirmaya baslar. A beherinde (NaOH) cozelti kizardikca ve buhar dalgalari ciktikca termometredeki civa yukselir (Sicaklik yaklasik 42 C degerine ulasir). B beherinde (NH4Cl) kap yuzeyi bugulanip buzlanma efekti olustukca termometredeki civa duser (Sicaklik yaklasik 11 C degerine iner). Veri Toplama: Yapilan her olcum, ekranin yanindaki Zaman-Sicaklik grafigine otomatik islenir ve kitapta istenen veri tablosuna Ilk Sicaklik (T1), Son Sicaklik (T2) ve Sicaklik Farki (Delta T) degerleri kaydedilir. 3. NE ISE YARAR? (OGRENCI VE DERSE FAYDALARI) Kimyasal Guvenlik Riskini Sifirlar: Sodyum hidroksit (NaOH - kostik) yakici ve tahris edici bir bazdir. Laboratuvari olmayan bir sinifta bu maddeyle deney yapmak guvenlik riski tasir. Simulasyon, sifir riskle deney yapilmasini saglar. Soyut Enerji Degisimini Somutlastirir: Ogrenci sadece formullere bakmak yerine; beherin isindigini/sogudugunu, termometrenin hareketini ve es zamanli cizilen grafigi gorerek isi degisimini kalici sekilde kavrar. Reaksiyon Denklemlerini Anlamlandirir: Ogrenci su iki temel kurali canli gozlemler: EKZOTERMIK COZUNME (Isi Veren): NaOH(k) + Su -> Na+(suda) + OH-(suda) + Isi (Cozunme sirasinda disa isi verildigi icin kap ve termometre isinir, T artar.) ENDOTERMIK COZUNME (Isi Alan): NH4Cl(k) + Su + Isi -> NH4+(suda) + Cl-(suda) (Cozunme gerceklesirken ortamdan isi cekildigi icin kap ve termometre sogur, T duser.) Kutle - Enerji Iliskisini Gosterir: Kaba 5 gram yerine 15 gram madde atildiginda sicaklik degisiminin (Delta T) cok daha buyuk oldugunu gostererek enerji miktarinin madde kutlesine bagli oldugunu ispatlar. Ders Kitabindaki Gorevleri Eksiksiz Tamamlatir: Mufredat kitabindaki 1.2. Etkinlik sorularini ve deney raporunu doldurmak icin gereken tum sayisal verileri ogrenciye aninda sunar.