Bty6- Telif Müzesi

TELİF MÜZESİ: ESERLERİN SAHİBİ KİM? (BTY.6.4.2 · Telif hakkı kavramını sorgulayabilme · 6. Sınıf) OYUN HAKKINDA Telif Müzesi, öğrencileri bir müzenin "telif müfettişi" yapan üç boyutlu bir keşif ve sorgulama oyunudur. Öğrenci müzede yürür, her eserin yanında 5N1K ile soru sorar, çevredeki kaynaklardan bilgi toplar ve hangi bilginin güvenilir olduğuna karar verir. Sonunda topladığı bilgilerden çıkarım yapar. Telif hakkı kuralları ezberletilmez; öğrenci "Bu eserin sahibi kim, onu nasıl kullanabilirim?" sorusunun cevabını kendi araştırmasıyla bulur. HİKÂYE Telif Müzesi'ne gelen herkes aynı şeyi merak ediyor: "Bu eserlerin sahibi kim, onları kullanabilir miyim?" Rehber Robot TEL-İF, müzenin yeni müfettişini arıyor. Bu görev sana verildi! Dört salonu gezecek, eserleri sorgulayacak ve Telif Divanı'nın zor iddialarına karar vereceksin. OYUN BÖLÜMLERİ Bölüm 1 – Merak Et (Merak Panosu) Panoda 6 merak kartı var. Öğrenci hangilerinin telif hakkıyla ilgili olduğunu seçer. Doğru olanlar: resim sahibinin hakları, müziği videoda kullanmak, alıntı ve kaynak gösterme, korsan (kırık) yazılım. Telefonun pili ya da en uzun tablo gibi konular telif hakkıyla ilgili değildir; yanlış seçimde nedeni açıklanır. Bölüm 2 – Müzede Sorgula (4 salon) Her salonda sırasıyla şu üç adım yapılır: ① 5N1K sorusu: Öğrenci eserin yanında, verilen soru sözcüğüyle başlayan ve telif hakkıyla ilgili en iyi soruyu seçer. Diğer seçenekler ya telif hakkıyla ilgili değildir ya da evet/hayır cevabı alınan kapalı sorulardır. ② Bilgi topla ve değerlendir: Eserin çevresindeki 3 kaynak incelenir. Her biri için "Güvenilir, deftere ekle" ya da "Şüpheli, ekleme" kararı verilir. Güvenilir bilgiler öğrencinin araştırma defterine eklenir. ③ Çıkarım yap: Defterdeki güvenilir bilgilere dayanarak "Bu eseri kullanmak istesem ne yapmalıyım?" sorusuna cevap verilir. Salonlar: • Resim Salonu (KİM): Ressam Defne'nin "Mavi Köy" tablosu. Güvenilmez kaynak: "İnternette herkes her şeyi kullanıyor." • Müzik Salonu (NASIL): Besteci Mert'in "Bahar Valsi". Güvenilmez kaynak: sosyal medya yorumu, "10 saniye kullanırsan telif olmaz." • Kitap Salonu (NEDEN): Yazar Selma Koç'un "Gizemli Orman" kitabı. Güvenilmez kaynak: "Kopyala-yapıştır yaparsan kimse anlamaz." • Yazılım Salonu (NE): Geliştirici Sema'nın "Piksel Macera" oyunu. Güvenilmez kaynak: forum mesajı, "Kırık sürümler zararsızdır." Bölüm 3 – Karar Kürsüsü Telif Divanı üç iddia okur. Öğrenci müzede topladığı bilgilere dayanarak her biri hakkında çıkarım yapar: 1. "İnternetteki her görsel herkese aittir." 2. "Telif hakkı yalnızca ünlülerin eserlerini korur." 3. "Eseri kullanmadan önce izin almak ya da lisans koşullarına bakmak gerekir." Bölüm 4 – Müfettiş Raporu Doğru cevap oranı, tamamlanan salonlar ve Divan iddiaları gösterilir. Öğrencinin kendi çıkarımı ve defterindeki güvenilir bilgiler özetlenir. İstenirse defter kopyalanabilir. PUAN VE RÜTBE Soruların ilk denemede doğru yanıtlanmasına göre rütbe verilir: Çırak, Gümüş ve Altın Telif Müfettişi. Yanlış cevapta nedeni açıklanır ve öğrenci tekrar dener. KAZANIM EŞLEŞMESİ (BTY.6.4.2) a) Telif hakkı hakkında merak ettiği konuları belirler → Merak Panosu b) Sorular sorar (5N1K) → Her salonda 5N1K sorusu seçimi c) Bilgi toplar → Salonlardaki 3 kaynağı inceleme ç) Topladığı bilgilerin doğruluğunu değerlendirir → Her kaynak için güvenilir/şüpheli kararı d) Bilgiler üzerinden çıkarım yapar → Salon çıkarımları, Karar Kürsüsü ve rapor 5E MODELİ 1. Giriş (Engage): Müzenin sorusu ve Rehber Robot TEL-İF merak uyandırır. 2. Keşfet (Explore): Merak Panosu ve salonların gezilmesi. 3. Açıkla (Explain): 5N1K sorularının ve kaynak kararlarının gerekçeli geri bildirimi. 4. Derinleştir (Elaborate): Güvenilmez bilgiyi ayıklama ve her salonda çıkarım yapma. 5. Değerlendir (Evaluate): Karar Kürsüsü iddiaları ve Müfettiş Raporu. NASIL OYNANIR? • Telefon/tablet: Gitmek istediğin yere dokun ya da sol tarafı sürükleyerek yürü. Sağ tarafı sürükleyerek etrafına bak. Bilgisayar: W A S D / ok tuşları. • Sarı oklu yere yaklaşınca çıkan turuncu düğmeye bas. • Önce Merak Panosu'na git. Sonra salonları gez. • Rehber Robot'a yaklaşırsan ipucu verir. • Dört salonu bitirince Karar Kürsüsü'ne git, raporunu al. ÖĞRENCİYE KAZANDIRDIKLARI • Telif hakkının, eseri üreten kişinin (ressam, besteci, yazar, yazılımcı) o eser üzerindeki hakları olduğunu kavrar. • 5N1K sözcükleriyle (kim, nasıl, neden, ne) araştırma sorusu kurmayı öğrenir. • "Herkes yapıyor", "kimse anlamaz", "internette var" gibi sözlerin güvenilir kaynak olmadığını fark eder. • Eseri kullanmadan önce izin almayı, lisansa bakmayı ve kaynak göstermeyi alışkanlık edinir. • Kaynakları karşılaştırarak bilgiyi eleştirel biçimde değerlendirmeyi öğrenir. HEDEF KİTLE VE TÜR • Sınıf düzeyi: 6. sınıf (11–12 yaş) • Tür: Eğitici 3D keşif ve sorgulama oyunu (tek oyunculu) • Tahmini süre: 15–20 dakika (bu süre benim tahminimdir, öğrencilerle denenmedi) • Cihaz: Telefon, tablet ve bilgisayar (dokunmatik ve klavye desteği)